Bij het aanmeldcentrum in Ter Apel heeft afgelopen nacht een grote groep van zo’n driehonderd mensen buiten geslapen. Dat zegt het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA). Het was niet de eerste keer dat mensen in Ter Apel de nacht buiten moesten doorbrengen; ook onder andere dinsdagavond en afgelopen weekend was er te weinig ruimte om alle asielzoekers een slaapplaats te bieden. De situatie bij het aanmeldcentrum leidt de afgelopen tijd regelmatig tot onrust; op zaterdag 6 augustus kwam het tot een vechtpartij waarbij onder andere een persoon werd neergestoken, en ook afgelopen zondag vond een vechtpartij plaats. Lokale ondernemers stelden maandagavond tenten beschikbaar voor asielzoekers die niet in het aanmeldcentrum terecht konden, maar deze moesten zij later inleveren omdat ze volgens de gemeente een veiligheidsrisico vormden.

De problemen in Ter Apel verergerden de afgelopen tijd mede doordat er in 2021 een sterke stijging plaatsvond in het aantal asielzoekers dat naar Nederland kwam; in 2021 waren dat er 34.860. In het eerste en tweede kwartaal van 2022 kwamen er in totaal 13.535 eerste asielverzoeken binnen, gevolgd door 5.695 nareizigers. Volgens de NOS worden de huidige problemen met de opvang van asielzoekers onder andere veroorzaakt door het feit dat de opvangcapaciteit al naar gelang de instroom op- en afgeschaald wordt. Ook de toenemende woningnood in Nederland draagt bij aan het probleem, zo stelt de staatsomroep. Daardoor kunnen mensen die de asielprocedure succesvol hebben doorlopen minder gemakkelijk aan een sociale huurwoning komen. Begin juni werd bekend dat het kabinet voornemens is om op lange termijn vier grote opvanglocaties voor asielzoekers te openen.

Protesten
Dat niet iedereen het eens is met het regeringsbeleid ten aanzien van asielzoekers werd afgelopen dinsdag pijnlijk duidelijk in Albergen, waar een protest uitbrak bij een hotel waarin het kabinet voornemens is asielzoekers te gaan opvangen. Even daarvoor werd bekend dat het kabinet een vergunning had verleend voor de opvang van asielzoekers in het hotel zonder toestemming van de gemeente Tubbergen, waaronder Albergen valt. Het COA blijkt het hotel, waarin naar verwachting zo’n driehonderd asielzoekers zullen worden opgevangen, te hebben gekocht. De gemeente zegt onaangenaam verrast te zijn door het besluit. Hoewel in het hotel momenteel ook al statushouders en Oekraïners worden opgevangen, geeft een wethouder aan dat een asielzoekerscentrum van deze omvang “ongewenst” is. Aan de gevel van het hotel werd dinsdagavond een protestbord opgehangen en er werden vuurpijlen afgestoken. Aanwezige demonstranten gaven aan dat zij “die lui hier niet willen hebben.” Het protest ging tot na middernacht door. De politie hoefde niet in te grijpen. Ook donderdagavond werd er geprotesteerd in Albergen. Kamerleden Pieter Omtzigt (Groep Omtzigt) en Joost Eerdmans (JA21) waren ter plaatse om met inwoners te spreken. Eerdmans gaf aan voornemens te zijn “de VVD bij de strot te pakken” om de instroom van asielzoekers te beperken. Omtzigt drukte zich voorzichter uit, maar gaf ook aan veel vragen te hebben. Volgens hem hebben de inwoners van Albergen recht op uitleg van de verantwoordelijke staatssecretaris. Ook vraagt hij zich af hoe men van plan is driehonderd asielzoekers te gaan opvangen in een hotel dat slechts dertig kamers telt.

Controverse
De opvang van asielzoekers en het immigratiebeleid in het algemeen is een in toenemende mate controversieel onderwerp. Zo is er de afgelopen tijd veel te doen geweest om de zogenoemde “omvolkingstheorie”, die voornamelijk geassocieerd wordt met extreemrechts gedachtegoed en die suggereert dat westerse overheden een doelbewust beleid voeren om door middel van immigratie de bevolkingssamenstelling van westerse landen te veranderen. Afgelopen mei ontstond er nog ophef nadat de publieke omroep Ongehoord Nederland een gesprek over dit onderwerp met de Vlaamse politicus Filip Dewinter had uitgezonden. De omvolkingstheorie wordt in het maatschappelijk debat en in de reguliere media over het algemeen racistisch en gevaarlijk bevonden, en wordt onder andere in verband gebracht met een recente schietpartij in de Amerikaanse staat Buffalo.

Over de vraag hoeveel er klopt van de controversiële omvolkingstheorie kunnen wij onmogelijk uitspraak doen. Intenties zijn over het algemeen moeilijk te bewijzen, en voor dit moment ook niet relevant. Wel is er volgens ons voldoende aanleiding om vraagtekens te plaatsen bij het immigratiebeleid, zowel in Nederland als op Europees niveau. De Europese Commissie onder leiding van Ursula Von Der Leyen streeft naar een uniform asiel- en migratiebeleid en solidariteit tussen de lidstaten. Veel mensen plaatsen vraagtekens bij een Europees beleid waarin lidstaten onder bepaalde omstandigheden verplicht kunnen worden tot het opvangen van immigranten. In maart 2022 werd een Europees akkoord gesloten dat Oekraïense vluchtelingen in de EU een speciale status geeft; gedurende minimaal een jaar zijn ze zonder asielprocedure welkom in EU-landen en hebben ze recht op onderdak, financiële steun en medische zorg. Dit besluit werd van verschillende kanten bekritiseerd, en de opvang van deze vluchtelingen verliep niet overal zonder slag of stoot. De vraag of alle culturen ten alle tijden geschikt zijn om in hetzelfde land te leven is echter van alle tijden. De bekende activist en voormalig Nederlands politicus Ayaan Hirsi Ali schreef onlangs in een column voor de website UnHerd over haar overtuiging dat “de wereld van het Westen en de wereld van het Islamisme totaal onverenigbaar zijn.” Deze column, waarin zij onder andere de moord op filmmaker Theo van Gogh aanhaalt, schreef ze in reactie op de recente aanslag op schrijver Salman Rushdie. Volgens haar zouden meer mensen zich over het onderwerp moeten uitspreken, in plaats van zich uit “culturele sensitiviteit” van commentaar te houden.

Ook de uitspraak dat het woningtekort in Nederland ervoor zou zorgen dat statushouders minder gemakkelijk aan een sociale huurwoning komen, is enigszins ironisch te noemen. In een land waar het aantal mensen dat in staat is een huis te kopen nog altijd gestaag afneemt en waar de wachtlijsten voor een sociale huurwoning kunnen oplopen tot meer dan tien jaar, zou men zich wellicht af kunnen vragen of er simpelweg wel genoeg ruimte is voor het immigratiebeleid van het kabinet en de EU, en of het niet logischer zou zijn om de huisvesting van de originele bevolking prioriteit te geven. Dat die vraag bijna onmiddellijk in verband wordt gebracht met racisme en extreemrechts gedachtegoed, vinden wij op zijn zachtst gezegd opvallend.

Zonder uitspraak te kunnen of willen doen over de intenties van overheden of de validiteit van de redenen waarom asielzoekers naar Nederland komen, zouden wij toch willen pleiten voor meer ruimte in het maatschappelijk debat voor kritiek op het immigratiebeleid. Dergelijke kritiek afdoen als racisme is ongenuanceerd en simplistisch, en leidt uiteindelijk niet tot een verbetering van de situatie.

Delen op sociale media