Door: Tom Ribbens.

Uit de jaarlijkse internationale persvrijheidsindex van Verslaggevers Zonder Grenzen (VGZ) blijkt dat Nederland dit jaar 22 plaatsen is gezakt, van plek 6 naar plek 28. Dat heeft met name 2 belangrijke redenen, ten eerste dat er voor het eerst wordt gewerkt met een nieuw criterium, wat betekent dat deze lijst eigenlijk niet is te vergelijken met die van vorig jaar. En ten tweede wordt de moord op een journalist zwaar gewogen, in Nederland dus Pieter R. de Vries, maar bv. ook in Griekenland, die daardoor op deze lijst nu het laagste EU-land is. Nederland is trouwens al een aantal jaren aan het dalen als het gaat over een goed werkklimaat voor journalisten, een aantal jaren geleden stond men nog op de 2e plaats, achter Finland.

Het is interessant om te kijken naar de verschillende criteria die worden gehanteerd om te komen tot de rangschikking van deze lijst, die aan de hand van vragenlijsten ingevuld door oa. journalisten en juristen wordt opgesteld. Het gaat hier bv. om veiligheid, wetgevingskader, politiek, sociaal en culturele context. Hier springen er een aantal zaken uit, ik zet ze hier op een rijtje. Genoemd wordt dat al onze landelijke en regionale kranten, tijdschriften, maar ook radiostations zoals Q-music, door de toenemende marktwerking onder zijn gebracht bij slechts 2 grote Vlaamse concerns. Dit doet de diversiteit en onafhankelijkheid in journalistieke meningsvorming natuurlijk geen goed. Bovendien wordt door deze concerns weinig geld gestopt in de ontwikkeling van de journalistiek, maar bv. wel in feestjes met sponsors en andere adverteerders. Marianne Zwagerman, een luis in de pels van de Nederlandse journalistiek, heeft zich hier al een aantal keren kritisch over uitgelaten. Een ander punt dat door de VGZ werd genoemd is dat de politiek bijzonder terughoudend en traag is met het aanleveren van belangrijke informatie, zoals bij de WOB-documenten over het Coronabeleid. Ook wordt genoemd de toenemende agressie van burgers naar journalisten, bv. bij de Coronademonstraties. Hierbij moet worden aangetekend dat veel agressie naar journalisten werd veroorzaakt door de politie, die deze journalisten aanzagen voor demonstranten en door de overheid werd gesommeerd om gewelddadig op te treden. BPOC2020 heeft hier veel getuigenissen van opgetekend. En als het dan gaat over de moord op Pieter R. de Vries, mag dit ook in de volgende context geplaatst worden. Het werd al snel duidelijk dat hij niet is vermoord vanwege zijn journalistieke activiteiten, maar zijn directe bemoeienis met de kroongetuigen van criminele activiteiten en dat de Vries graag beveiliging had gehad, maar niet wilde meegaan in de door de overheid gestelde voorwaarden daarvoor.

Het blijkt dat bij alle punten waardoor het Nederlandse werkklimaat voor journalisten is verslechterd, de overheid een verantwoordelijkheid heeft (niet beschermen van journalistieke diversiteit en onafhankelijkheid door Nederlandse media in handen te laten komen van 2 grote Vlaamse concerns, politieoptreden tijdens demonstraties waardoor ook journalisten te maken kregen met geweld, het niet open zijn in verstrekken van informatie over het Coronabeleid, het onvoldoende werk maken van beveiliging Pieter R. de Vries). Wat nu kwalijk is dat in reacties vanuit de overheid, maar ook de media zelf, de nadruk wordt gelegd op de burgers die agressief reageren op journalisten. De wappies dus, die de mainstream media uitmaken voor oplichters, landverraders etc. Enerzijds gaat het hier dus over een klein aspect van de reden waarom Nederland is gezakt op deze persvrijheidslijst. Anderzijds wordt hier niets vermeld over de reden waarom het wantrouwen naar de berichtgeving in de Nederlandse kranten en televisiezenders zo groot is geworden. Juist uit de vrijgekomen WOB-documenten blijkt hoezeer de politiek de media heeft beïnvloed om het overheidsnarratief tijdens de Coronacrisis naar buiten te brengen en de media daardoor bepaalde feiten die dit narratief tegenspraken, niet heeft vermeld. Het is niet gek dat burgers dan journalisten gaan wantrouwen, tegelijkertijd is het gebruik van geweld daarbij natuurlijk niet goed te keuren. Burgers hebben recht op de volledige informatie, of het nu over het Coronavirus gaat of over bv. de oorlog in de Oekraïne. Het heeft geen pas om burgers als kinderen te beschouwen en van tevoren al censuur te plegen op informatie die niet past in jouw eigen narratief, in dit geval van de Nederlandse overheid. Dat is de kern van de journalistiek in een democratie, het verstrekken van alle informatie, waarbij de burger een eigen mening en visie kan vormen en vandaaruit keuzes kan maken. Dit is ook waarom nieuwssites als deze in het leven worden geroepen om mensen van informatie te voorzien, die door de overheid wordt achtergehouden. Het is kwalijk dat de overheid nu de schuld van de toegenomen onveiligheid van journalisten in de schoenen schuift van burgers, het geweld van de door hen gelabelde wappies uitvergroot en daarmee hun eigen verantwoordelijkheid hierin afschuift. Bovendien zet het hier opnieuw burgers tegen elkaar op en vergroot men wederom de polariteit, terwijl een overheid zich zou moeten inzetten om burgers met elkaar te verbinden.

Bronnen:

DWARSNIEUWS, blog van Marianne Zwagerman van 5 mei 2022

Nieuwsbericht NOS 3 mei: Nederland scoort relatief laag op persvrijheidsindex.


DZN professionaliseert en wordt onderdeel van DZN Media! Waardeer je onze journalistiek? Steun ons dan met een donatie!

Delen op sociale media