Door: Jade Kuit.

In Sri Lanka is de afgelopen tijd een ernstige economische en politieke crisis uitgebroken. Premier Ranil Wickremesinghe, die waarnemend president is sinds president Gotabaya Rajapaksa gisteren naar de Maldiven vluchtte, heeft de noodtoestand afgekondigd. In de westelijke provincie van het eiland geldt een avondklok.

De afgelopen maanden braken er in Sri Lanka massale protesten uit. De bevolking is boos omdat de prijzen op het eiland tot ongekende hoogtes gestegen zijn en er sprake is van tekorten aan voedsel en brandstof. De voorraden buitenlandse valuta zijn vrijwel uitgeput, waardoor het land moeite heeft om goederen te importeren. Hierdoor zijn de prijzen van alledaagse goederen sinds begin dit jaar sterk gestegen. De inflatie is op dit moment meer dan 50 procent. Ook brandstof wordt door het tekort aan buitenlandse valuta en de wereldwijd stijgende brandstofprijzen steeds moeilijker, waardoor de regering het eind juni noodzakelijk achtte om de verkoop van benzine en diesel aan niet-essentiële voertuigen voor twee weken te verbieden. Nog altijd gelden er restricties voor de verkoop van brandstof, en de gezondheidszorg worstelt met een gebrek aan medicijnen. Scholen zijn gesloten en de bevolking wordt gevraagd om indien mogelijk thuis te werken. Daarnaast was Sri Lanka in mei voor het eerst in haar geschiedenis niet in staat om de rentebetalingen op haar schulden uit te voeren. NU.nl schreef destijds dat het land aan de rand van het faillissement stond. Inmiddels zijn er onderhandelingen opgestart met het Internationaal Monetair Fonds (IMF) om het land uit haar benarde positie te helpen, maar dit proces wordt bemoeilijkt door het feit dat er geen stabiele regering is. De huidige crisis is de ergste sinds Sri Lanka in 1948 onafhankelijk werd.

De burgerlijke onrust die de afgelopen maanden is ontstaan als gevolg van het coronabeleid en de stikstofplannen van het kabinet laten zien dat er ook in westerse landen een grens is aan hoeveel mensen kunnen accepteren wanneer hun vermogen om in hun levensonderhoud te voorzien in gevaar komt. Onze eigen regeringen zouden er goed aan doen de situatie in Sri Lanka als een waarschuwing te zien.

Sri Lanka, dat een groot deel van haar buitenlandse valuta verdient met toerisme, heeft de afgelopen twee jaar ernstig geleden onder de gevolgen van de coronacrisis. De regering heeft corona aangewezen als de grootste aanjager van de huidige financiële crisis, maar veel experts concluderen dat de regeringen van de afgelopen jaren een economisch wanbeleid hebben gevoerd. Zo was de import van goederen en diensten consistent groter dan de export, waardoor de voorraden aan buitenlandse valuta krompen. Ook de significante belastingverlagingen die president Rajapaksa in 2019 invoerde hebben de financiële status van Sri Lanka aanzienlijk verslechterd. En hoewel het land tot 2009 in burgeroorlog verkeerde, lijkt de bevolking zich onder de huidige omstandigheden te hebben verenigd. Demonstranten vertelden de BBC dat een protestbeweging zoals die de afgelopen maanden is ontstaan uniek is in de geschiedenis van Sri Lanka. “Gotabaya, je hebt gefaald,” klinkt het in de straten van kuststad Colombo. Een vader die de protesten bezoekt met zijn dochter zegt tegen verslaggevers dat hij bang is dat er voor de jongere generatie geen toekomstperspectief meer is op Sri Lanka. “Als vader maak ik mij ernstige zorgen over haar toekomst. We hebben dromen en plannen voor de jongere generatie. Helaas zie ik geen toekomst als ze in dit land blijft.”

De demonstranten hebben de afgelopen maanden voortdurend het aftreden van president Rajapaksa en premier Wickremesinghe geëist. De president heeft dit lange tijd geweigerd. Nadat zijn woning afgelopen zaterdag door demonstranten werd bestormd, vertrok Rajapaksa dan toch met zijn vrouw richting de Malediven. De verwachting is dat hij van daaruit door zal reizen, mogelijk naar Dubai. Rajapaksa heeft inmiddels laten weten eindelijk gehoor te geven aan de oproep om af te treden. Zijn ontslagbrief wordt nog voor middernacht verwacht. Ook Wickremesinghe, die momenteel waarnemend president is, heeft aangegeven dat hij als premier zal opstappen zodra er een nieuwe regering is gevormd. Demonstranten namen hier echter geen genoegen mee en bestormden eerder vandaag zijn kantoor. Wickremesinghe heeft het leger opdracht gegeven de orde te herstellen.

De crisis in Sri Lanka illustreert zeer helder wat de gevolgen kunnen zijn wanneer de voedselzekerheid in een land in gevaar komt. Hoewel Sri Lanka een land is waar verschillende bevolkingsgroepen samenleven en waar dit gegeven meermaals tot binnenlandse conflicten heeft geleid, is de bevolking desondanks verenigd in hun onvrede jegens het beleid van de regering, dat zij zien als de directe oorzaak van de huidige problemen. En hoewel de westerse reguliere media de situatie in Sri Lanka beschrijven als een doemscenario waarvan in westerse landen nooit sprake zou kunnen zijn, doet de onvrede van de Sri Lankaanse bevolking sterk denken aan de bezwaren van een groot deel van Nederland tegen het beleid van onze eigen regering. Zo schreef Trouw vorige week over het feit dat een stijgend aantal Nederlandse boeren overweegt te emigreren naar landen als Zweden, Denemarken en Canada. Een op de vijf boeren blijkt inmiddels emigratie te overwegen. De door Trouw ondervraagde melkveehouder Michiel Rijfkogel geeft aan met zijn gezin naar Canada te emigreren. “In Nederland hebben wij geen toekomst,” aldus Rijfkogel. Hij vindt het zeer begrijpelijk dat het stikstofbeleid van het kabinet de afgelopen tijd tot veel onrust heeft geleid. “Mensen zien hun hele leven in elkaar storten. Ze hebben niets meer te verliezen.” En hoewel de Nederlandse media in alle talen zwijgen over de mogelijke gevolgen wanneer er in Nederland vrijwel geen boeren overblijven, vreest een toenemend aantal mensen het ergste.

Hoewel situatie in Nederland (nog) niet te vergelijken is met die in Sri Lanka, zijn de parallellen duidelijk zichtbaar. De toenemende zorgen over de vraag of Europese landen komende winter nog wel in hun energiebehoefte kunnen zien nu de gevolgen van de sancties tegen Rusland duidelijker worden zijn de afgelopen tijd herhaaldelijk en uitgebreid door de reguliere media besproken. Volgens RTL Nieuws moet Europa “zich voorbereiden op het ergste.” Gastekorten behoren nu, zelfs in de woorden van de reguliere media, tot de mogelijkheden, met alle potentiële gevolgen voor zowel burgers als het bedrijfsleven van dien.

De burgerlijke onrust die de afgelopen maanden is ontstaan als gevolg van het coronabeleid en de stikstofplannen van het kabinet laten zien dat er ook in westerse landen een grens is aan hoeveel mensen kunnen accepteren wanneer hun vermogen om in hun levensonderhoud te voorzien in gevaar komt. Onze eigen regeringen zouden er goed aan doen de situatie in Sri Lanka als een waarschuwing te zien.

Delen op sociale media