Ongehoord Nederland ligt weer onder vuur. Nu over vermeend racisme door presentatrice Raisa Blommestijn. In de uitzending van 15 september gebruikte Raisa het woord ‘neger’ en werden er filmpjes getoond waar ‘negers blanken in elkaar slaan’.

Fragment uitzending Ongehoord Nederland 15 september 2022

In een reactie verklaart voorzitter Arnold Karskens van Ongehoord Nederland:

Met verbazing verneemt het bestuur van omroep Ongehoord Nederland de reactie van de NPO op de uitzending van het opinie-programma Ongehoord Nieuws van 15 september 2022. Volgens de NPO zouden daarbij ‘de grenzen van racistische of discriminerende uitlatingen’ zijn bereikt. Volgens het bestuur van ON! is daarvan geen enkele sprake en is dat ook nooit de bedoeling geweest.
Onder de vraagstelling: ‘Racisme, wie doen het?’ en ‘Wie is een racist?’ is aandacht besteed aan de ruzie en de beschuldigingen van racisme bij de partij BIJ1. Deze situatie werd door schrijfster Shohreh Feshtali van Iraanse afkomst en prof. dr. Paul Cliteur, emeritus hoogleraar Encyclopedie van de rechtswetenschap, geduid. Daarbij heeft Ongehoord Nederland niemand willen beledigen. De kernboodschap van het item was juist de oproep van studiogast Paul Cliteur dat (alle) mensen elkaar meer als mensen zouden moeten gaan zien.

Wij nodigen iedereen uit het programma terug te kijken via onze website OngehoordNederland.tv of NPOStart.

Ongehoord Nieuws belicht en becommentarieert de nieuwsbol van de andere zijde en met deze visie en missie zijn we toegetreden tot het publieke bestel. Van racisme, discriminatie of het oproepen tot geweld moeten wij niets hebben en wij nemen als omroep afstand hiervan.

Waar komt het woord neger vandaan?

Neger is afgeleid van het Latijnse niger (zwart) en recenter van het Spaanse en Portugese negro. In de 15e en 16e eeuw brachten Spanjaarden en Portugezen hun zwarte huisslaven mee naar handelssteden in de Spaanse Nederlanden zoals Antwerpen en Brugge. Het eerste gedocumenteerd voorkomen van het woord in de Nederlandse taal was in 1602. Ook kwam het voor in een document uit 1644 ter beschrijving van de lading van een slavenschip. Voor die tijd was het woord moriaan gebruikelijk. De term neger werd daarop door Europeanen gebruikt om zowel tot slaaf gemaakte Afrikanen als vrije inwoners van Zwart-Afrika aan te duiden. Vrij gemaakte slaven en hun afstammelingen werden door hen als vrije negers omschreven. Slaven die naar de oerwouden konden ontsnappen werden bosnegers genoemd. De term hield stand na afschaffing van de slavernij, en bleef gangbaar in de 19e en 20e eeuw.

Subversief gebruik

Na de afschaffing van de slavernij in de jaren 1860 eigenden zwarte mensen in de Verenigde Staten zich de Engelse term negro toe als geuzennaam: nakomelingen van Caraïbische en Amerikaanse slaven hebben het woord op een trotse manier voor zichzelf gebruikt, zoals de vooraanstaande Afro-Amerikaanse mensenrechtenactivist W.E.B. Du Bois in zijn The Negro uit 1915. Iets soortgelijks gebeurde in Suriname met het woord neger, bijvoorbeeld met de oprichting van de Surinaamse Neger Politieke Partij in 1946.

Connotaties

Het Van Dale Groot woordenboek van de Nederlandse taal (de ‘Dikke van Dale’) definieert neger als zwarte Afrikaan (met kolonialisme geassocieerde en daarom door een groeiend aantal mensen als onwenselijk ervaren term), en meldt erbij dat de term verouderd is. Volgens hen wordt de term door een groeiend aantal mensen als onwenselijk ervaren omdat deze met kolonialisme geassocieerd wordt. Taaltelefoon, de taaladviesdienst van de Vlaamse Overheid i.s.m. de Nederlandse Taalunie, stelt dat neger en negerin als minachtend en discriminerend worden ervaren en adviseert het gebruik van zwarte, of man/vrouw/persoon met Afrikaanse roots. VRTtaal, de taaladviesdienst van de Vlaamse Openbare Omroep, stelt dat neger en negerin als minachtend, beledigend en kwetsend ervaren worden en op de openbare omroep nooit gebruikt worden. (Bron)

Het woord is dus later pas als kwetsend en beledigend geduid. Dat is een subjectieve mening. Het woord verbieden op de publieke omroep gaat dus niet aan.

Het feit dat Blommestijn het woord ‘neger’ gebruikt maakt haar dus zeker geen rascist.

DZN Media vroeg Prof. Dr. Paul Cliteur, voormalig Eerste Kamerlid, filosoof en jurist, om commentaar. Hij was aanwezig in de gewraakte uitzending van Ongehoord Nederland.

Paul Cliteur:

Deze ophef is onecht. Iedereen is tegen racisme. Ook ON. Ook alle gasten daar aan tafel. Het gehele programma legt daarvan getuigenis af. De lijn van het programma was: racisme komt voor bij “wit”. Het komt voor bij “zwart”. En het is verwerpelijk. Helaas komt het ook voor bij Bij1, zoals het item duidelijk maakte. Dat irriteert de wokies en politiek correcten natuurlijk. De andere omroepen grijpen dit gecreëerde incidentje aan om hun eenzijdige programma’s te mogen blijven maken. Ze willen de zendtijd onder elkaar blijven verdelen en hebben geen zin een omroep toe te laten die minstens 20% van de Nederlandse bevolking vertegenwoordigt. Het grote publiek herkent deze schijnheiligheid wel, denk ik.

Publieke Omroep

Je kunt je natuurlijk afvragen waarom Ongehoord Nederland deel is gaan uitmaken van het publieke bestel waar zij altijd zoveel kritiek op had. Zij hebben verklaard dat zij zich zouden houden aan de regels die van toepassing zijn op de publieke omroep, waaronder de journalistieke code.

Problemen waren te verwachten: voordat Ongehoord Nederland toetrad tot de publieke omroep deed zij al uitlatingen die binnen het publieke bestel niet geaccepteerd worden. Ongehoord Nederland wist op voorhand dat de censuur binnen de publieke omroepen de meningen die binnen Ongehoord Nederland klonken en klinken binnen het publieke bestel afgeschoten zouden worden.

Voorzitter van ON Arnold Karskens geeft in een verklaring aan dat ON ‘met verbazing’ kennisneemt van de reactie door de NPO op de uitzending. Maar zo verbaasd kan Karskens natuurlijk niet zijn: Ongehoord Nederland veroordeelt, onzes inziens terecht, al sinds haar oprichting in 2019 de toenemende censuur binnen de NPO. Om dan nu te verklaren ‘verbaasd’ te zijn is niet erg geloofwaardig.

Wanneer ON tot het bestel is toegetreden om veranderingen te bewerkstelligen zou zij niet ‘verbaasd’ moeten zijn, maar standvastig de uitzending moeten verdedigen en de kritiek die zij altijd op de publieke omroep heeft gehad juist nu naar voren moeten brengen.

Nu wekt ON de indruk met opzet te provoceren, om daarna ‘verbaasd’ te zijn en terugtrekkende bewegingen te maken.

DZN Media heeft Raisa Blommestein om commentaar gevraagd. Zij heeft (nog) niet gereageerd.

Op Twitter zegt zij:

Talloze (doods)bedreigingen, geweldfantasieën en haatberichten verder naar aanleiding van de uitzending van Ongehoord Nieuws gister. Bizar wat een enkel woord bij mensen losmaakt, maar tevens ook illustratief waarom we dat dus wél moeten gebruiken. Niet buigen voor intolerantie.

Wij vinden echter dat zij uitgebreider zou moeten reageren op ieder nieuwsmedium dat daar om vraagt. Dat geldt ook voor Arnold Kaskens.

DZN Media vroeg ook de in de uitzending aanwezige Pepijn van Houwelingen van FvD om commentaar. Ook hij heeft nog niet gereageerd.

Wij roepen Ongehoord Nederland op te doen waar zij blijkens haar naam voor is opgericht: het ongehoorde geluid in Nederland standvastig verkondigen, en geen politieke verklaringen te geven zoals Arnold Karskens. Politici zijn altijd ‘verbaasd’ wanneer er ophef ontstaat rondom hun uitspraken. Van Arnold Karskens verwachten wij wat anders.

Delen op sociale media