Het Westen stelt steeds meer sancties in tegen Rusland. Maar hoe effectief zijn die sancties? Stoppen ze Poetin werkelijk het oorlogspad nog verder te bewandelen?

De geschiedenis laat zien dat sancties nooit een oorlog stoppen. Wel treffen ze de bevolking, die part nog deel heeft aan de oorlogszucht van hun leiders.

Historicus Nicolas Mulder is er eerder dit jaar, in de Groene Amsterdammer, duidelijk over: ‘Sancties houden internationale problemen in stand”.

‘Amerikaanse sancties falen gewoonlijk in het dwingen van andere landen om hun gedrag te veranderen. In de meeste gevallen stimuleren ze nationalisme en verhogen ongelijkheid’, schreef hij in The Nation. ‘Een serieuze linkse buitenlandse politiek die de problemen van oorlog en ongelijkheid in de 21ste eeuw adresseert, moet dit gedateerde instrument verwerpen en er voorbij gaan.’

‘Het is belangrijk om te beseffen dat Rusland al vanaf 2014 onder westerse sancties leeft. Natuurlijk zijn er verschillende soorten sancties en de VS dreigen met heel ingrijpende – als Rusland wordt afgesneden van het internationale betalingsverkeer Swift betekent dat voor de Russische economie een enorme klap. Maar die economie is al behoorlijk veranderd als reactie op de sancties die al zeven jaar worden geïncasseerd. Rusland heeft de voedselvoorziening binnenlands georganiseerd, heeft erg veel geldreserves opgebouwd en heeft een eigen betalingssysteem opgezet. Het heeft al een soort fort-economie opgebouwd en treft al zeven jaar voorbereidingen voor verdere sancties. De huidige dreigementen waren een stuk krachtiger geweest als dat niet het geval was.’

‘Je moet ook naar de bredere context van de sancties kijken, want die vinden niet in afzondering plaats’, zegt Mulder. ‘Rusland zal waarschijnlijk worden geholpen door China, dat zelf ook onder economische sancties van westerse landen zit. Landen die door westerse sancties getroffen zijn, trekken al jaren meer naar elkaar toe: Iran helpt Venezuela, Venezuela wordt geholpen door Rusland, Rusland door China. Sancties creëren een saamhorigheid onder de landen die doelwit zijn.’

Mulder schreef er een boek over: The Economic Weapon: The Rise of Sanctions as a Tool of Modern War. Hij beschrijft daarin dat sancties niet helpen. Als voorbeeld haalt hij Noord-Korea een. Dat land gaat door met het onderdrukken van de bevolking, en het bouwen van raketten. Die bevolking leeft in honger en armoede,voor een belangrijk deel als gevolg van de sancties.

Sancties kunnen tegen ontwikkelende landen een heel dodelijk wapen zijn’, zegt Mulder. ‘Die landen zijn vaak aangewezen op buitenlandse handel, exportinkomsten, ontwikkelingshulp. Als ze worden afgesloten van de wereld kan het effect op het sociale weefsel, de gezondheidszorg en voedseldistributie groot zijn. Je ziet dan verhoogde sterfte: door ziekten, ondervoeding – zaken die op sancties zijn terug te leiden, maar alleen indirect. Dat is een van de redenen waarom sancties aantrekkelijk zijn: westerse beleidsmakers kunnen altijd andere dingen aanwijzen die zulke sterfte veroorzaken, zoals wanbestuur en corruptie.’

De sancties tegen Rusland worden “de zwaarste ooit” genoemd. Maar hebben ze ook effect?

Arts-onderzoeker verbonden aan het Leids Universitair Medisch Centrum en econometrist Paul Jonas sluit zich bij Mulder aan. Samen met collega-onderzoekers schreef hij een artikel dat eind 2021 gepubliceerd werd in wetenschappelijk tijdschrift BMJ Paediatrics Open. Volgens Jonas is het belangrijk om onderscheid te maken tussen sancties die opgelegd worden aan individuen en bedrijven, en sancties opgelegd aan landen. “Die eerste twee zijn in sommige gevallen te rechtvaardigen,” vertelt hij aan de telefoon. “Die laatste in geen geval.” (Bron)

Hoewel de sancties Poetin en een select groepje oligarchen moeten raken, is het de Russische bevolking die eronder te lijden heeft, stelt Jonas. “De roebel is bijna vijftig procent minder waard geworden. Daardoor zullen vooral de mensen die al kwetsbaar zijn, moeite krijgen om aan voedsel en medicijnen te komen.”

Dat idee wordt ondersteund door onderzoek. “Er is een omvangrijke studie gedaan naar het effect van economische sancties die in een periode van 35 jaar zijn opgelegd aan 98 landen. Sancties die door de Verenigde Staten zijn opgelegd zorgden ervoor dat de levensverwachting van mensen met ongeveer een half jaar afnam, sancties die door de VN werden opgelegd zorgden voor een afname van ongeveer 1,2 tot 1,4 jaar. Dat komt ongeveer overeen met de afname in levensverwachting die corona heeft veroorzaakt. Tegen corona zijn we massaal in actie gekomen, over de gevolgen van de sancties hoor je veel minder mensen.”

Die beperktere levensverwachting wordt vooral veroorzaakt door een toename in kindersterfte, doden door infectieziekten als cholera en verminderde overheidsuitgaven aan volksgezondheid. “Kinderen en met name ook vrouwen zijn kwetsbaar,” zegt Jonas. “Daarnaast zie je dat de economische sancties de armste delen van de bevolking nog armer maken en daarmee de ongelijkheid vergroten, binnen een bevolking en tussen de vaak rijkere landen die de sancties opleggen aan de ene kant en de ontwikkelende landen die door de sanctie getroffen worden aan de andere kant.”

Die gevolgen zijn uitgebreid gedocumenteerd voor Irak, dat na de Golfoorlog in 1990 en 1991 een handelsembargo werd opgelegd door de VN. “De sterfte onder baby’s tot een jaar nam in Irak toe van 47 naar 108 sterfgevallen per duizend levendgeborenen, de sterfte onder kinderen tot vijf jaar van 56 naar 131 gevallen per duizend levendgeborenen”, aldus Jonas op de website Human.

“Het is natuurlijk ontzettend ingewikkeld, maar ik hamer erop dat diplomatie de enige weg is. Het Westen moet daarin ook niet wegkijken van de eigen rol die het gespeeld heeft in de opmaat naar deze crisis. En als je dan wel sancties inzet, doe dat vooral op plekken waar je echt alleen de oligarchen treft. Kijk naar de Zuidas, of naar Londen.”

Die eigen rol mag je in Nederland niet noemen. Baudet wordt erom verguisd, en zelfs een landverrader genoemd. Wanneer je niet de ‘goede’ mening hebt lig je er in Nederland al snel uit.

Dat het Russische volk crepeert onder de sancties lees je in de mainstream-media niet. Met afschuwelijke beelden van afgeslachte mensen wordt de bevolking opgejut. Die bevolking roept om steeds hardere sancties. Daar geven Europa en de VS graag gehoor aan. De aloude vijand wordt het economische mes op de keel gezet. De VS wordt er beter van, door de olie te leveren die Rusland niet meer kwijt kan.

Mensen als Mulder en Jonas opereren in de marge. Doe Zelf Normaal laat hun geluid graag horen.

Delen op sociale media