Door: Jade Kuit

Femke Nijboer, docent aan de Universiteit Twente, wil geen ongevaccineerde studenten in haar collegezaal. Dat schrijft ze vandaag in een column voor de website U-Today. Mevrouw Nijboer gebruikt haar podium bij U-Today graag “om wat olie op het vuur te gooien”, schrijft ze. Ze vermeldt erbij dat ze geen idee heeft hoe haar collega’s hierover denken. Ze spreekt alleen voor zichzelf. Een klein lichtpuntje voor studenten met de pech om haar als docent toegewezen te krijgen.

Volgens mevrouw Nijboer worden studenten te lief aangespoord om zich te laten vaccineren. Dat is hetzelfde als mensen vriendelijk verzoeken een autogordel te dragen. Naast het feit dat deze vergelijking weinig origineel is (ik heb hem naar schatting al zo’n vijfhonderd keer voorbij zien komen op sociale media), is hij ook bijzonder inaccuraat. Corrigeer mij als ik iets over het hoofd zie, maar het dragen van een autogordel is een stuk minder risicovol dan een coronavaccinatie. Een autogordel veroorzaakt geen hersenbloedingen, hartontstekingen, lage bloedplaatjes en andere ellende. Nogmaals, corrigeer me als ik het bij het verkeerde eind heb.

Mevrouw Nijboer maakt zich bijzonder druk over het feit dat ongeveer een derde van de studenten niet gevaccineerd is. “Ik wil ze niet in mijn collegezaal hebben. Ik wil er als docent niet voor staan.” Ongevaccineerden kunnen zich, als het aan haar ligt, niet langer beroepen op hun grondrechten, waaronder het recht op onderwijs zoals beschreven in artikel 23 van de Nederlandse Grondwet. In een interview met de krant Tubantia over haar column geeft ze aan niet te weten of wat zij wil juridisch haalbaar is. “Ik ben geen jurist, dus of het mogelijk is, kan ik niet zeggen, maar ik vind wel dat we met elkaar de discussie moeten voeren.”

Het zal mevrouw Nijboer wellicht zijn ontgaan wat een grondrecht is. Ter herinnering: het Van Dale woordenboek definieert een grondrecht als volgt:

            grond·recht (het; o; meervoud: grondrechten)

1 recht dat door de grondwet wordt gewaarborgd of dat de mens van nature toekomt.

In andere woorden: grondrechten zijn rechten die we hebben omdat we mensen zijn. Hier kunnen geen voorwaarden aan worden verbonden. Voor grondrechten hoeft men niets te doen, behalve een mens te zijn. Het is niet aan de overheid of aan mevrouw Nijboer om te bepalen wie deze krijgt en wie niet. Het antwoord op de vraag “wie verdient grondrechten?” is ten alle tijden “iedereen.” Grondrechten hoeven ons niet gegeven te worden, omdat we ze als gevolg van ons mens-zijn per definitie al hebben. De discussie die deze mevrouw wil voeren is hierom irrelevant.

De tegenargumenten van ouders en studenten zegt mevrouw Nijboer inmiddels wel te kunnen dromen. Dat wil ik best geloven, maar deze argumenten weerleggen gaat haar duidelijk een stuk minder goed af. Ze erkent in haar column dat gevaccineerden anderen kunnen besmetten, maar stelt vervolgens dat zij minder ziek worden en dus ook minder besmettelijk zijn. Ze heeft zeker het nieuws gemist toen bijvoorbeeld gemeld werd dat er onder gevaccineerd zorgpersoneel infecties met hoge besmettelijkheid worden gevonden, waardoor ze nog steeds een risico vormen. Ook de nieuwsartikelen over zorginstellingen waar uitbraken plaatsvinden onder gevaccineerde bewoners, zoals bijvoorbeeld in Apeldoorn, zijn haar blijkbaar ontgaan.

Ze geeft ook aan dat ze, in het geval ze twee weken uit de roulatie zou zijn door corona, niet alle ballen meer hoog kan houden. Ook dat is volgens haar een prima argument om een vaccinatieplicht in te voeren. Immers, de universiteit zal haar niet vervangen, zo schrijft ze, en daarvan zijn studenten dan weer de dupe. Ik vraag mij af hoe ver de vaccinatieplicht waarover mevrouw Nijboer fantaseert dan zou moeten gaan. Zouden studenten ook verplicht moeten worden jaarlijks een griepprik te halen? Bovendien is het volkomen onlogisch om het feit dat een universiteit het niet nodig lijkt te vinden een zieke docent te vervangen tot de verantwoordelijkheid van de studenten te maken. Een falende organisatie is geen argument voor het achteloos aan de kant schuiven van grondrechten.

Ook het recht op onaantastbaarheid van het lichaam, eveneens een grondrecht, vindt mevrouw Nijboer maar lachwekkend. Wat ik persoonlijk lachwekkender vind, is het feit dat ze de inmiddels beruchte frikandelvergelijking van minister De Jonge ook nog even herhaalt. Als je een frikandel durft te eten, moet je ook niet bang zijn voor wat mevrouw Nijboer “een eiwitje” noemt. Dat zogenoemde peplomeren of spike-eiwitten niet hetzelfde zijn als reguliere “eiwitjes”, behoeft mijns inziens geen uitleg. Zelf slechte vergelijkingen bedenken kan ze dus blijkbaar ook al niet. Inmiddels zou je je bijna af gaan vragen wat mevrouw Nijboer überhaupt op een universiteit te zoeken heeft, maar dat terzijde. Het feit dat ze het recht op onaantastbaarheid van het lichaam lachwekkend vindt, is een zorgwekkend teken dat zelfs hoogopgeleide mensen de redenen voor en het belang van grondrechten niet langer begrijpen.

Volgens de website van de Rijksoverheid zelf zijn grondrechten “rechten die burgers de vrijheid geven om zonder bemoeienis van de overheid te leven.” In andere woorden: het zijn rechten die de burger moeten beschermen tegen de staat. Ik vraag mij af of mevrouw Nijboer zich bewust is van de implicaties van het achteloos opzij schuiven van deze rechten. Als we een vaccinatieplicht – een schending van het recht op onaantastbaarheid van het lichaam – accepteren, zetten we de deur wijd open voor meer bemoeienissen door de overheid, tot in ons lichaam aan toe. Het staat mevrouw Nijboer vrij om naïef genoeg te zijn de overheid met zoveel macht te vertrouwen, maar van mij – en vele anderen met mij – hoeft ze dergelijke onnadenkendheid niet te verwachten.

De column wordt afgesloten met het bespotten van mensen die “niet geloven” in de vaccinatie. “Als je pot-ver-drie een wetenschappelijke studie wilt gaan doen, maar je gelooft niet in de wetenschap, wat doe je hier dan überhaupt?” Persoonlijk vraag ik mij eerder af wat iemand die de woorden “geloven in de wetenschap” schrijft en verwacht serieus te worden genomen op een universiteit doet. Ik verkeerde namelijk altijd in de veronderstelling dat wetenschap geen religie is, maar een activiteit. Gedegen wetenschap is altijd onderhevig aan verandering en op zoek naar nieuwe inzichten. Het feit dat mensen zoals mevrouw Nijboer de officiële narratief van wat zij “de wetenschap” noemt tot een soort nieuwe God willen verheffen aan wie niet getornd mag worden, is wat mij betreft een teken dat de universiteiten van tegenwoordig geen wetenschap meer bedrijven. Wat ze dan wel doen, is een vraag op zich, maar die bewaar ik met goedvinden van de lezer voor een ander artikel.

Al met al is mevrouw Nijboer, met haar schaamteloze pleidooi voor medisch fascisme, een perfect voorbeeld van een reden waarom ik mijzelf gelukkig prijs dat ik al in geen jaren een voet in een universiteit heb gezet. Het niveau is er in de jaren sinds ik er weg ben duidelijk niet op vooruit gegaan.